Fanfiction, Συγγραφή ή απλώς Δανεικά Όνειρα

 

"Κόσμοι μέσα από κόσμους, και χαρακτήρες που κάπου τους ξέρεις και κάπως αλλιώς τους έχεις αγαπήσει..."

Σήμερα έγινα μάρτυρας μιας διαδικτυακής συζήτησης που με έβαλε σε σκέψεις. Γι’ αυτό, αν έχεις όρεξη, πάρε τον καφέ σου, ή όποιο άλλο ρόφημα προτιμάς, κάθισε αναπαυτικά κι έλα να το δούμε μαζί. Το θέμα;

Είναι το fanfiction συγγραφή;

Μπορεί όποιος γράφει fanfiction να λέγεται συγγραφέας;

Οι απόψεις που ακούστηκαν ποικίλες και δεν νομίζω πως έχει νόημα να τις αναπαράγω μία προς μία. Καλύτερα να το πιάσουμε από την αρχή κι έναν ορισμό που έχω βάλει στην προσωπική μου ιστοσελίδα και δεν θα μπορούσα να παρακάμψω χωρίς να φανώ υποκριτής. Παραθέτω αυτούσιο ένα απόσπασμα για του λόγου το αληθές.

Τι εννοώ συγγραφέας;

“Συγγραφέας είναι όποιος διψά να δημιουργήσει∙ να πλάσει κόσμους, πρόσωπα, ιστορίες. Να ζήσει αγάπες, απώλειες, συγκρούσεις -μέσα σε ένα εντελώς φανταστικό περιβάλλον, που για εκείνον είναι πέρα για πέρα αληθινό.

Ο συγγραφέας δεν παρατηρεί απλώς. Ζει, συναισθάνεται, ταυτίζεται. Είναι παρών σε κάθε λέξη, σε κάθε σιωπή, σε κάθε πληγή και κάθε λύτρωση.

Γράφει γιατί το έχει ανάγκη. Γιατί όλη αυτή η ενέργεια μέσα του πρέπει κάπου να πάει.”

Οπότε ναι, κατά την έννοια του ότι και ο υπό εξέταση δημιουργός πλάθει τα περισσότερα μέρη της ιστορίας του ο ίδιος, μπορεί και πρέπει να λέγεται συγγραφέας. Γιατί αυτός που φτιάχνει fanfiction δεν αντιγράφει κάτι εξ ολοκλήρου, ούτε αναπαράγει το αρχικό περιεχόμενο πιστά. Δανείζεται στοιχεία από την κοσμοπλασία ή τους χαρακτήρες που για κάποιον λόγο τον τραβάνε, κι επιχειρεί να δώσει μια διαφορετική τροπή, ή την προσωπική του νότα σε μία ήδη γνωστή ιστορία. Αν τα δανεικά στοιχεία είναι λίγα, το έργο στέκεται πιο εύκολα και ως ημιαυτόνομη σχεδόν ιστορία. Αν είναι πολλά, οι ομοιότητες το κάνουν να στερείται ικανής διαφοροποίησης και άρα αδιάφορο προς ανάγνωση με τη σφραγίδα “μία από τα ίδια”. 

Η σκοπιά του βιβλίου

Αν εξετάσουμε το θέμα από αυτή την οπτική, μπορούμε εύκολα να καταλήξουμε πως πρόκειται για συγγραφείς, όταν μιλάμε για δημιουργούς fanfiction. Γιατί ένας συγγραφέας με το βιβλίο του έχει στόχο να σε ταξιδέψει, να σε προβληματίσει, να σε κάνει να νιώσεις. Και αυτά νομίζω μπορεί να τα πετύχει κάλλιστα και με ένα όμορφο και καλογραμμένο fanfiction. Άλλωστε το λένε στα αγγλικά, “If it walks like a duck, quacks like a duck… It’s a duck”. Κατά το ξενόγλωσσο ρητό λοιπόν θα πω κι εγώ “If it looks like a book, and makes you feel like a book does… It’s a book”.

Η πλευρά του δημιουργού

Η όποια ένσταση -μικρή η μεγάλη- έρχεται όταν κοιτάξουμε το θέμα από την πλευρά του δημιουργού, του συγγραφέα. Από τη μία είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πως τους χαρακτήρες που έπλασε, μπορεί να τους μεταχειριστεί ο καθένας για να φτιάξει μια δική του ιστορία. Τους ίδιους ήρωες με τους οποίους έκλαψε και πόνεσε και γέλασε και ερωτεύτηκε, γιατί κατοικούσαν στο μυαλό του μήνες αν όχι χρόνια, και πολύ πιθανόν να μην ξενοικιάσουν και ποτέ. Είναι δύσκολο να το χωνέψεις αν είσαι συγγραφέας, ακόμη και αν δεν πρόκειται για δικό σου βιβλίο. Ίσως βέβαια να είναι και τιμητικό σε ένα βαθμό.

Από την άλλη, όσοι γράφουν ξέρουν καλά πως το μεγαλύτερο κομμάτι της συγγραφής δεν έχει να κάνει με την πράξη αυτή καθαυτή. Μπορεί κάποιος να γράφει υπέροχα και να χειρίζεται μαεστρικά τον λόγο, αλλά χωρίς τη φαντασία να δίνει το εναρκτήριο λάκτισμα τίποτα δεν μπορεί να γίνει. Και αυτό είναι για πολλούς ένα από τα πολύ διασκεδαστικά αλλά και πολύ δύσκολα σημεία. Κι έτσι, όταν κάποιος ξεκινά μερικά τετράγωνα μπροστά από την αφετηρία, δανειζόμενος στοιχεία από άλλους δημιουργούς, μοιάζει λες και ένα μικρό κομματάκι της μαγείας που λέγεται συγγραφή να λείπει. Είναι μια ευκολία θα λέγαμε που όμως ίσως δεν θα θέλαμε ούτε για εμάς. Κι εκεί ακριβώς κατανοώ όσους στέκονται σκεπτικοί -όχι απόλυτοι- απέναντι σε αυτό το δίλημμα. 

Η θέση μου σήμερα

Μιας και μιλάμε για ευκολίες, στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, προσωπικά θα διάλεγα πάντα το fanfiction που προέρχεται από αγάπη και μια βαθιά συγκίνηση του δημιουργού του, από ένα τέλεια πρωτότυπο, και εξόχως τεχνητά εμπνευσμένο original. Γιατί θα τα δούμε και αυτά και θα τα διαβάσουμε… Αν δεν το έχουμε κάνει ήδη. Κι εκεί έχουν εξαλειφθεί όλα όσα ορίζουν τον πυρήνα αυτού που λέμε συγγραφή. Αν το βιβλίο χρειάζεται κάτι, αυτό είναι έναν άνθρωπο από πίσω του. Όχι μια συνδρομή. 

Το fanfiction μπορεί να είναι πιο “εύκολο” αλλά όπως κάθε άλλο προσωπικό πόνημα, θέλει ψυχή, συναίσθημα και ταλέντο. Κι έτσι, αν έπρεπε να το κάνω, θα έβαζα τα fanfiction ένα μικρό σκαλοπατάκι πιο πίσω από τα πρωτότυπα μυθιστορήματα αλλά σίγουρα μέσα στο γενικότερο πλαίσιο της συγγραφής. Όχι γιατί στερούνται ταλέντου οι συγγραφείς τους. Αξίζει όμως να αναγνωρίζεται και στους υπόλοιπους η προσπάθεια που καταβάλλουν να πάρουν το μηδέν και να το κάνουν εκατό.

Επειδή όμως η ουσία κρύβεται πάντα στον διάλογο, γράψε στα σχόλια:

Εσύ που τραβάς τη δική σου γραμμή ως δημιουργός ή αναγνώστης; Στην πρόθεση, στην ποιότητα ή στο πόσο θα απομακρυνθεί ο συγγραφέας του fanfiction από το αρχικό έργο;

*Fanfiction λέμε μια ιστορία που γράφεται από θαυμαστές και βασίζεται σε έναν ήδη υπάρχοντα κόσμο ή χαρακτήρες, από βιβλίο, ταινία, σειρά, παιχνίδι. Συνήθως συνεχίζει, αλλάζει ή ξαναφαντάζεται την αρχική ιστορία, χωρίς να είναι επίσημο έργο του αρχικού δημιουργού.

* 1η Ανάρτηση: Fanfiction, Συγγραφή ή απλώς Δανεικά Όνειρα | hariskofiades.gr | 08/01/2026

**Σημείωση: Το άρθρο υπάρχει επίσης στο προσωπικό μου site hariskofiades.gr και αποτελεί προϊόν αποκλειστικά προσωπικών σκέψεων, θέσεων και απόψεων. Η ανάρτηση στο συλλογικό συγγραφικό blog OneirwnPenes δεν υπονοεί συμφωνία των υπολοίπων μελών με τα παραπάνω.