Έλληνες Vs Ξένοι Συγγραφείς

 

Γιατί τόσο hate για τους Έλληνες συγγραφείς; Ή αν το hate είναι δυνατή λέξη και θέλουμε κάτι λίγο πιο ήσυχο, γιατί τόση αμφισβήτηση; Καχυποψία; Κριτική;

Είδα ένα post πρόσφατα που με έκανε να σκεφτώ. Κι όταν σκέφτομαι για τα βιβλία, θέλω να μοιράζομαι τις σκέψεις μου, να ανοίγουν συζητήσεις, να ανταλλάσσουμε απόψεις. Οπότε να 'μαι πάλι με ένα θέμα που -δεν σου κρύβω- κάνει το αίμα μου να βράζει. Γιατί; Γιατί είμαι Έλληνας συγγραφέας και, ως εκ τούτου, με αφορά άμεσα.

Έχοντας πει αυτό, και χωρίς κανέναν σκοπό να σε σοκάρω, να σου πω ότι δεν αδικώ τους αναγνώστες που σκέφτονται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Άσε με να σου εξηγήσω.

Τι χρειάζεται σήμερα ένας νέος συγγραφέας στην Ελλάδα για να δει το βιβλίο του να εκδίδεται; Αν το πρώτο πράγμα που σκέφτηκες είναι «ταλέντο», είσαι ρομαντική ψυχή και γι’ αυτό έχεις τη συμπάθειά μου. Θα μου επιτρέψεις όμως να σε κατεβάσω από το ροζ συννεφάκι, μόνο για λίγο. Τι χρειάζεται λοιπόν; Διασυνδέσεις, μεγάλο following στα social και budget. Όχι απαραιτήτως και τα τρία.

Μην παρεξηγηθώ: ούτε πικραμένος είμαι, ούτε άλλος ένας που έρχεται να προβάλει το δικό του πρόβλημα σε μια γενικότερη κατηγορία ανθρώπων. Αλλά θέλω να πιστεύω ότι με τον ρεαλισμό τα πάω σχετικά καλά. Όταν ένα μεγάλο -ίσως το μεγαλύτερο- μέρος των εκδόσεων βιβλίων από Έλληνες συγγραφείς είναι συνεκδόσεις ή αυτοεκδόσεις μέσω εκδοτικού οίκου, τι άλλο να πεις; Και οι εκδοτικοί είναι επιχειρήσεις… Μπορείς πραγματικά να τους κατηγορήσεις;

Αν λοιπόν έχεις τουλάχιστον 2 από τα 3 κριτήρια που προαναφέρθηκαν, το ταλέντο ίσως και να μην είναι απαραίτητο. Ο εκδοτικός, ανάλογα με τη δυναμική του, θα κάνει -ή όχι- επαρκή επιμέλεια ώστε να βγάλει στην αγορά ένα αξιοπρεπές -ή όχι- αποτέλεσμα. Κι έπειτα, αυτό το βιβλίο θα πλασαριστεί, ανάλογα πάντα με τον εκδοτικό, στα ράφια των βιβλιοπωλείων, ηλεκτρονικών και μη. Θα είναι μάλιστα ανάμεσα σε πολύ δυνατά βιβλία του ίδιου εκδοτικού αλλά και άλλων.

Ο αναγνώστης τώρα, πολλές φορές πεπεισμένος από τη σφραγίδα ποιότητας που συνεπάγεται κατά κάποιον τρόπο η έκδοση μέσω του εκάστοτε εκδοτικού, θα πάρει το βιβλίο, θα το διαβάσει και, αν δεν είναι τόσο καλό, θα απογοητευτεί. Αν δεν υπάρχει επαρκής επιμέλεια, θα απογοητευτεί. Αν το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο τάζουν κάτι εντελώς διαφορετικό, θα απογοητευτεί. Και κάπως έτσι, την επόμενη φορά θα το σκεφτεί λίγο περισσότερο. Τη μεθεπόμενη, ακόμα περισσότερο. Υποθέτω πως καταλαβαίνεις πού το πάω: 

κάποια στιγμή ο Έλληνας συγγραφέας καταλήγει στη συνείδηση του καταναλωτή να είναι ένα ρίσκο που ίσως να μην αξίζει να πάρει.

Και θα μου πεις: δεν συμβαίνει το ίδιο με τη μεταφρασμένη λογοτεχνία; 

Και θα σου πω ευθαρσώς: όχι. 

Πριν προλάβεις να αναρωτηθείς, θα σου εξηγήσω το σκεπτικό μου. Ένα βιβλίο που έρχεται από ξένο συγγραφέα, για να συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα εκδόσεων ενός εκδοτικού, σημαίνει ότι ήδη έχει σημειώσει επιτυχία. Αυτή μπορεί να οφείλεται στην ποιότητά του ή στο ότι, ακόμη κι αν δεν είναι λογοτεχνικό αριστούργημα, μίλησε στις καρδιές των αναγνωστών, έπιασε τον παλμό της εποχής… Έχει περάσει από το φίλτρο μιας διεθνούς αγοράς. Διαβάζεται, εν πάση περιπτώσει. Διαβάζεται και προβάλλεται και στα social media. Άλλος καρκίνος αυτός, αλλά για μια άλλη μέρα. Ο κόσμος θα το πάρει. That means money.

Και αν δεν είναι και τόσο καλό, δεν έγινε και τίποτα. Δεν στιγματίζεται κανείς. 

«Ίσως απλά δεν μου ταίριαξε», θα πουν, και θα πάνε στο επόμενο που κάνει τον χαμούλη του στο BookTok. 

Καμιά φορά θα πείσουν και τους εαυτούς τους ότι δεν ήταν και τόσο κακό -τόσος κόσμος το εκθειάζει άλλωστε. Ασχέτως αν ένα μέρος αυτών το έχει λάβει δωρεάν για προώθηση… Ψιλά γράμματα.

Το αποτέλεσμα όμως είναι ένα: Δεν ξεκινάμε από την ίδια αφετηρία Έλληνες και ξένοι συγγραφείς στην Ελλάδα του 2026. Και το πιο στενάχωρο είναι πως υπάρχουν πένες εκεί έξω που είναι πραγματικά συγκλονιστικές. Πνίγονται όμως σε μια θάλασσα μετριότητας, όπου αλωνίζουν βαρκάκια με παντιέρα αυτό το πανταχού παρόν «μπορείς να είσαι ό,τι θέλεις». Μα δεν είναι ρομαντικό; Όχι. Είναι εγωκεντρικό και ξεχνάει να κάνει τις πρέπουσες αναφορές στην αξία του κόπου, του μόχθου, της διαρκούς εξέλιξης και τελικά… του ταλέντου. Το θυμάσαι που το αφήσαμε στην άκρη στην αρχή; Ε, λοιπόν, εκεί μοιάζουν να το έχουν παρατήσει οι τάσεις της εποχής.

· · ─ ·✶· ─ · ·

*Σημείωση: Το άρθρο έχει ανέβει επίσης στο προσωπικό μου site, όπου μπορείς να βρεις και άλλα θέματα που ίσως σου φανούν ενδιαφέροντα, και αποτελεί προϊόν αποκλειστικά προσωπικών σκέψεων, θέσεων και απόψεων. Η ανάρτηση στο συλλογικό συγγραφικό blog OneirwnPenes δεν υπονοεί συμφωνία των υπολοίπων μελών με τα παραπάνω.

HarisKofiades BookBlog ➜