Είναι άσχημος ο Κόσμος του Βιβλίου

 

"Είναι ένας άσχημος, άσχημος κόσμος αυτός του βιβλίου"

Το σημερινό άρθρο δεν θα είναι ευγενικό. Οφείλω να σε προειδοποιήσω. Δεν θα έχει στρογγυλεμένες γωνίες ούτε μισές αλήθειες. Γιατί; Γιατί θίγεται ένα κομμάτι -και άτομα- που προσωπικά κρατώ πολύ κοντά στην καρδιά μου. Κι έτσι, δεν υπάρχει χώρος για μισόλογα. Αν μιλήσουμε σήμερα, αν επικοινωνήσουμε, θα είναι καθαρά. Όσα θέλω να πω και όσα θέλεις να πεις κάτω στα σχόλια. Και σου υπόσχομαι να σε ακούσω, αν κάνεις το ίδιο.

Πάμε λοιπόν.

«Ο κόσμος του βιβλίου είναι άσχημος…» λένε κάποιοι. Οκ λοιπόν. Ας το πιάσουμε από την αρχή του, για να δώσουμε μια ξεκάθαρη απάντηση σε αυτό. Ο κόσμος του βιβλίου συχνότερα αναφέρεται στους ανθρώπους του, κυρίως τους συγγραφείς και τις διαπροσωπικές τους σχέσεις. Πισώπλατα μαχαιρώματα, στημένες κριτικές σε όλο το φάσμα -από αρνητικές έως υπερθετικές και εντελώς πλασματικές αμφότερες- λυκοφιλίες, δημόσιες σχέσεις και «PR-ιλίκια» έρχονται να συνοδεύσουν και να εμβαθύνουν στην αρχική κατηγορία, που δεν αποτελεί παρά έναν βαρύγδουπο τίτλο και ένα ανούσιο clickbait για να μάθεις το drama του συγκεκριμένου κόσμου. Γιατί αυτού του είδους οι αναρτήσεις έχουν πάντοτε καλύτερα στατιστικά από μια “γλυκανάλατη” άποψη ή από ένα post ευγνωμοσύνης. Γιατί ο κόσμος άλλοτε τρέφεται με το drama και άλλοτε προσπαθεί μέσα από αυτό να διαβάσει, να εξηγήσει και να αιτιολογήσει τα δικά του βιώματα. Γιατί η κλειδαρότρυπα ήταν ανέκαθεν πιο θελκτική από μια ανοιχτή πόρτα.

Άνθρωποι στηρίζουν τη μομφή σε ψεύτικα προφίλ που στήνονται για έναν και μόνο σκοπό: να βλάψουν ή να εξυψώσουν. Βασίζονται σε εξοργιστικές περσόνες -άλλοτε νοσηρές περιπτώσεις και άλλοτε όχι- και στον κανόνα της ανταποδοτικότητας που καλά κρατεί και στον κύκλο των συγγραφέων για να χρωματίσουν μια ολόκληρη κοινότητα. Και θα μου πεις, αν δεν το πουν και μάλιστα δημόσια, πώς θα εκτεθούν τα κακώς κείμενα και πώς θα γιατρέψει ο χώρος τις παθογένειές του; Έχεις δίκιο. Μα είναι άλλο να καταδεικνύεις την πράξη και τον υπαίτιο, και άλλο να γενικεύεις. Γιατί εκεί, ο εκάστοτε “κατήγορος”, δημιουργεί μια ψευδή αντίληψη και αίσθηση γύρω από ένα σύνολο ανθρώπων που δεν μπορεί να γνωρίζει, επιχειρώντας ίσως να θυματοποιηθεί για να αγιοποιηθεί εν συνεχεία. Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα; Αν το μετράς σε likes, ίσως. Κατά τα άλλα, όχι.

Συμβαίνουν λοιπόν όλα αυτά που προανέφερα. Τα ξέρω, τα ξέρεις, τα ξέρουμε. Αυτό που πολλοί αγνοούν τρέχοντας στα social να «πουν τον πόνο τους» -και αναφέρομαι πάλι σε αυτούς που επί σκοπού προβαίνουν σε τσουβαλιάσματα- είναι μία λέξη κλειδί: ο άνθρωπος. Οπουδήποτε στην ιστορία εμπλέκεται ο άνθρωπος, όχι ως μονάδα αλλά ως μέρος συνόλου, υπάρχουν αυτές οι συμπεριφορές. Είναι στη φύση μας; Το έχει το κισμέτ μας; Είναι κατάρα που μας ακολουθεί; Ό,τι κι αν είναι, είναι εκεί και μας συντροφεύει από τις απαρχές του χρόνου.

Λέγοντας λοιπόν κάποιος ότι ο κόσμος του βιβλίου είναι άσχημος, βασιζόμενος σε ένα εγγενές χαρακτηριστικό της ανθρώπινης εμπειρίας, είτε αυτός ο άνθρωπος υπήρξε αρκετά αφελής για να πιστέψει το αντίθετο, είτε χρησιμοποιεί συνειδητά αυτή τη γενίκευση για να πετύχει εντυπώσεις. Κι επειδή δεν πιστεύω το πρώτο, κλίνω προς το δεύτερο.

Βέβαια, εδώ υπάρχει και ένα τρίτο σενάριο. Πέρα από το θέμα της αυτοπροβολής μέσω μιας έντονα συναισθηματικής αφήγησης που θα συσπειρώσει το κοινό, μπορεί να μην πρόκειται ούτε για αφελή ούτε για καιροσκόπο άνθρωπο. Ενδέχεται να μιλάει μέσα του κυρίως η πικρία μιας κακής εμπειρίας. Να έχει την τάση να πέφτει συνεχώς σε τέτοια άτομα ή να ερμηνεύει τα πάντα γύρω του υπό αυτό το πρίσμα. Στην τελική, αν ισχύει αυτό, μιλάμε για βεβιασμένες και συναισθηματικά φορτισμένες αναγνώσεις της πραγματικότητας και λογική αδυναμία να μπουν πέντε πράγματα στη σειρά και να εξαχθεί ένα συμπέρασμα που να πατάει σταθερά στις βάσεις του.

Και θα το ξαναπούμε: ο κόσμος του βιβλίου αποτελείται από ανθρώπους και οι συγγραφείς είναι άνθρωποι. Δεν μπορεί να περιμένει κανείς κάτι διαφορετικό από αυτούς επειδή απλά φέρουν έναν τίτλο που ενδεχομένως έχει συνδέσει με υψηλότερα αισθήματα -και του το δίνω αυτό αν ισχύει, γιατί εκτιμώ τον ρομαντισμό. Με το να λέμε όμως ότι μια πανανθρώπινη συμπεριφορά ορίζει τον κόσμο του βιβλίου, απομονώνουμε ένα πολύ μικρό κομμάτι του, το οποίο δεν είναι και αντιπροσωπευτικό. Κι αργότερα, όσοι έχουν θετικά να μοιραστούν χρήζονται ως τυχεροί, λιγοστοί, φαντασιόπληκτοι, ενώ στην πραγματικότητα είναι ρεαλιστές οι οποίοι ίσως έμαθαν να επιλέγουν διαφορετικά τους ανθρώπους γύρω τους και έχουν δουλέψει για να χτίσουν προσωπικές άμυνες, ώστε να μην τους νοιάζει αυτή η κακή πλευρά, η οποία σαφώς και υπάρχει.

Να μιλάμε. Δεν είπε κανείς, εν έτει 2026, να σωπαίνουμε. Ας μοιραστεί ο καθένας το βίωμα και ας αφήσει τις γενικεύσεις που ούτως ή άλλως θα τον εκθέσουν στα μάτια όσων μπορούν να ασκήσουν ορθή κριτική. Εκτός βέβαια και αν τον ενδιαφέρουν οι άλλοι… Αλλά κάπου εκεί θα είμαστε κι εμείς που έχουμε επίσης φωνή. Που «ευτυχήσαμε» να έχουμε όμορφες εμπειρίες. Που χτίσαμε σχέσεις που αντέχουν στον χρόνο. Που στηρίξαμε και λάβαμε στήριξη, αλλά που λάβαμε και κριτική. Όχι από τις σικέ που λέγαμε… Από τις άλλες, με ουσία. Και που στην τελική αγαπάμε τον κόσμο του βιβλίου και δεν θέλουμε να τον αφήσουμε στον καθένα να τον περιφέρει σαν σφουγγαρόπανο, μαζεύοντας τα απόνερα των δικών του αστοχιών. Και θα μιλάμε κι εμείς. Γιατί ο κόσμος του βιβλίου είναι άσχημος μόνο αν αυτό είναι το μόνο χαρτί που έχεις να παίξεις.

Και θα γυρίσω σε σένα που ίσως, διαβάζοντας αυτές τις λέξεις τυπωμένες στην οθόνη ένα βράδυ σε ένα μπαλκόνι, σκέφτεσαι «γιατί τέτοια χολή;». Δεν είναι χολή. Δεν γράφω μόνο επειδή με ενόχλησε μια άποψη. Γράφω επειδή αρνούμαι προσωπικά να δεχτώ ως φυσιολογικό το να συκοφαντείται ένας ολόκληρος χώρος και οι άνθρωποί του, ενώ οι υπόλοιποι να καταφεύγουμε σε ατομικές εξαιρέσεις για να κοιμηθούμε ήσυχοι. Και είναι και αγανάκτηση. Αγανάκτηση για αυτούς που εκμεταλλεύονται αυτό που εσύ αγαπάς για εφήμερη προβολή. Γιατί ο κόσμος του βιβλίου είναι πανέμορφος. Ο κόσμος του βιβλίου είναι το βιβλίο, το ταξίδι, τα αρώματα και οι γεύσεις. Τα δάκρυα και τα γέλια που θα σου βγάλει μια ιστορία και αυτή η βαριά μελαγχολία στην τελευταία σελίδα. Είναι το άρωμα των σελίδων που γυρίζουν κάτω από τη μύτη σου και τα αξημέρωτα βράδια που, ενώ είχες να πας στη δουλειά την επομένη το πρωί, δεν μπορούσες να το κλείσεις το ρημάδι. Είναι αυτό που γεννά χαρακτήρες στο μυαλό σου, οι οποίοι δεν υπάρχουν, κι όμως μένουν εκεί, ζουν και μεγαλώνουν μαζί σου. Είναι όλα αυτά τα όμορφα και μαγικά και ακόμη τόσα που μπορούμε να απαριθμήσουμε μαζί αν θέλεις. Και καθένας μας που αγαπά το βιβλίο, είμαι βέβαιος πως θα έχει κάτι ακόμη να προσθέσει.

Κι έτσι, το ερώτημα στο οποίο καταλήγω είναι το εξής: Πού ακριβώς χωράνε όλα αυτά σε έναν φτηνιάρικο τίτλο;

Για μένα, πουθενά. Για σένα, θα χαρώ πολύ να μάθω στα σχόλια.

Κι αν θες, μοιράσου κάτι θετικό που έχεις για έναν συγγραφέα ή για μια αναγνωστική εμπειρία για να γεμίσουμε τον χώρο φως.

· · ─ ·✶· ─ · ·

*Σημείωση: Το άρθρο θα ανέβει επίσης στο blog του προσωπικού μου site hariskofiades.gr/book-blog και αποτελεί προϊόν αποκλειστικά προσωπικών σκέψεων, θέσεων και απόψεων. Η ανάρτηση στο συλλογικό συγγραφικό blog OneirwnPenes δεν υπονοεί συμφωνία των υπολοίπων μελών με τα παραπάνω.

*Disclaimer: Το άρθρο αυτό δεν προορίζεται για άτομα που έχουν δεχτεί bullying, καταχρηστικές ή άλλου είδους συμπεριφορές που στόχο είχαν την καταρράκωση της αξίας τους ως συγγραφέων ή ως ανθρώπων, ούτε αφορά το γεγονός ότι αποφάσισαν -αν το έκαναν- να μιλήσουν γι' αυτό. Στεκόμαστε όλοι στο πλευρό τους και οφείλουμε να στηρίζουμε έμπρακτα αυτούς, ώστε να εξυγιένεται η κοινότητα από τα κακώς κείμενά της.