Γιατί επιζητούμε την αδρεναλίνη του φόβου μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου, ενώ στην πραγματική ζωή τον αποφεύγουμε; Καθώς πλησιάζει η πιο ατμοσφαιρική νύχτα του Οκτώβρη, τα φώτα χαμηλώνουν, οι σκιές μεγαλώνουν και η ανάγκη μας για μια σκοτεινή ιστορία γιγαντώνεται. Σε καλωσορίζω σε μια αναδρομή στις μορφές που πήρε ο τρόμος στη λογοτεχνία και στο γιατί το Halloween παραμένει η απόλυτη γιορτή των «περιέργων» αναγνωστών. Ανέκαθεν με τραβούσε το σκοτάδι στην τέχνη. Όχι πως αγνοούσα το φως, αλλά παρουσιάζεται συχνά ως λιγότερο γοητευτικό. Το σκοτάδι κρύβει μέσα του ανασφάλεια, αδρεναλίνη, το άγνωστο. Μας προκαλεί συναισθήματα τα οποία δεν θέλουμε να βιώσουμε στην καθημερινότητα και προτιμάμε να τα ανακαλύπτουμε από την ασφάλεια του καναπέ. Εκεί όπου ξέρουμε πολύ καλά πως ο τρόμος τελειώνει τη στιγμή που κλείνουμε το βιβλίο. Ή και λίγες ώρες αργότερα, ανάλογα πόσο θα μας επηρεάσει. Καθ’ όλη τη διάρκεια, ωστόσο, έχουμε πλήρη επίγνωση ότι όλο αυτό δεν είναι παρά μια φανταστική ιστορία...
Γιατί επιζητούμε την αδρεναλίνη του φόβου μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου, ενώ στην πραγματική ζωή τον αποφεύγουμε;
Καθώς πλησιάζει η πιο ατμοσφαιρική νύχτα του Οκτώβρη, τα φώτα χαμηλώνουν, οι σκιές μεγαλώνουν και η ανάγκη μας για μια σκοτεινή ιστορία γιγαντώνεται. Σε καλωσορίζω σε μια αναδρομή στις μορφές που πήρε ο τρόμος στη λογοτεχνία και στο γιατί το Halloween παραμένει η απόλυτη γιορτή των «περιέργων» αναγνωστών.
Ανέκαθεν με τραβούσε το σκοτάδι στην τέχνη. Όχι πως αγνοούσα το φως, αλλά παρουσιάζεται συχνά ως λιγότερο γοητευτικό. Το σκοτάδι κρύβει μέσα του ανασφάλεια, αδρεναλίνη, το άγνωστο. Μας προκαλεί συναισθήματα τα οποία δεν θέλουμε να βιώσουμε στην καθημερινότητα και προτιμάμε να τα ανακαλύπτουμε από την ασφάλεια του καναπέ. Εκεί όπου ξέρουμε πολύ καλά πως ο τρόμος τελειώνει τη στιγμή που κλείνουμε το βιβλίο. Ή και λίγες ώρες αργότερα, ανάλογα πόσο θα μας επηρεάσει. Καθ’ όλη τη διάρκεια, ωστόσο, έχουμε πλήρη επίγνωση ότι όλο αυτό δεν είναι παρά μια φανταστική ιστορία. Όσο τρομακτική κι αν φαίνεται.
Και συγγραφικά νιώθω το ίδιο. Προτιμώ να γράφω για πράγματα που είναι λίγο πιο δύσκολα, λίγο πιο σκληρά… Λίγο πιο dark. Όχι πάντα από σωματικής απόψεως, αλλά και από άποψη ψυχολογίας. Γιατί είτε γράφεις είτε διαβάζεις, το ταξίδι δεν αλλάζει πολύ. Η εμπειρία δεν αλλάζει πολύ. Η ανάγκη να βιώσεις το μακρινό και το μη οικείο δεν αλλάζει πολύ. Η περιέργεια να δοκιμάσεις αυτό που δεν πρέπει… δεν αλλάζει πολύ.
Ίσως αυτό να είναι και το appeal του Halloween, το οποίο δεν εστιάζει στις νεράιδες και τα ξωτικά, αλλά στις αράχνες, τους σκελετούς, τις μάγισσες και τα φίλτρα. Όλοι θέλουμε το εφέ και όλοι γνωρίζουμε πως δεν πρόκειται παρά για στολές και μασκαρέματα. Α, ναι. Και βιβλία.
Και μιας και ανέφερα τα βιβλία, σκεφτόμουν λίγο την εξέλιξη του τρόμου στη λογοτεχνία, παρατηρώντας κάτι πολύ ενδιαφέρον.
1. Ο Γοτθικός Τρόμος
Εν αρχή ήν ο γοτθικός τρόμος. Έχουμε τα αρχοντικά και την ομίχλη, αυτή τη μουντή ατμόσφαιρα και τα ηθικά διλήμματα. Έχουμε ατμόσφαιρα και τρόμο που βασίζεται αρκετά στη σωματικότητα και το παιχνίδισμα του πραγματικού με του πιθανώς αδύνατου. Έχουμε το σκοτάδι στα σπάργανα δηλαδή, με συγγραφείς όπως η Mary Shelley, ο Edgar Allan Poe και ο Bram Stoker να εξερευνούν τον φόβο σε διαφορετικές μορφές.
2. Ο Ψυχολογικός Τρόμος
Λίγο αργότερα ήρθε ο ψυχολογικός τρόμος. Εδώ παρατηρώ μια μικρή μετατόπιση από τα τέρατα και την ατμόσφαιρα του απίθανου, στην ψυχολογία και τη ρεαλιστική διαστροφή του ανθρώπινου νου. Δεν μας τρομάζει πια το δημιούργημα του Φράνκενσταϊν, αλλά το ίδιο το μυαλό που γέννησε αυτή την ιδέα. Με συγγραφείς όπως η Shirley Jackson και ο Stephen King, επιχειρούμε πλέον μια βουτιά στο ακόμη πιο αποκρουστικό τοπίο ενός χαλασμένου ψυχισμού.
3. Ο Ρομαντικός Τρόμος
Κι έπειτα, ο ρομαντικός τρόμος. Ανάλαφρος πολύ σε σχέση με τους προκατόχους του, ο τρόμος αποπειράται να γίνει ακόμη πιο γοητευτικός. Το τέρας επανέρχεται, αλλά αυτή τη φορά δεν θέλεις να αποστρέψεις το βλέμμα. Είναι θελκτικό και απαγορευμένο, κι αυτό σε κάνει να συνεχίζεις να το κοιτάς κατάματα. Dark Academia, cozy mysteries και ατμοσφαιρικά θρίλερ μαλακώνουν αυτό που μέχρι τώρα γνωρίζαμε για να κερδίσουν τον αναγνώστη.
Ποια είναι η επόμενη μορφή του τρόμου;
Και κάπου εκεί αναρωτιέμαι: ποια θα είναι άραγε η επόμενη μορφή του τρόμου;
Θα είναι άραγε επηρεασμένη περισσότερο από την έννοια της δυστοπίας, πλησιάζοντας αυτό που είναι σχετικά πιθανό να συμβεί, όχι όμως άμεσα και το οποίο απευχόμαστε; Θα εφευρεθούν νέα τέρατα; Θα πλησιάσει τις πιο συνηθισμένες φοβίες; Ή θα κάνει μια βαθιά βουτιά στη νευροψυχολογία, αποκαλύπτοντας νέα, απίθανα και συγχρόνως τρομακτικά δεδομένα για την ανθρώπινη ψυχή; Θα μπορούσε ακόμη να γυρίσει και εντελώς στον ρεαλισμό, ίσως στον ιστορικό τρόμο, με μυθιστορήματα βασισμένα σε πραγματικά γεγονότα που προκαλούν ανατριχίλα… Ποιος ξέρει;
Και κάτι ακόμη. Επειδή το Halloween, πέρα από όλα τα άλλα, έχει συνδεθεί και με την κολοκύθα, το σκέφτηκα κι αυτό. Δεν βρίσκω κανέναν λόγο πέρα από το χρώμα της, το οποίο εναρμονίζεται τέλεια με την εποχή και το aesthetic που απαιτεί η social media παρουσία μας. Αλλά δεν το έχω ψάξει.
Όπως και να ’χει, το θέμα είναι ότι ο τρόμος είναι ένα από τα είδη που είχε σταθερό κοινό ανά τους αιώνες και συνεχίζει να τραβάει νέους αναγνώστες κάθε χρονιά. Τους περίεργους. Και μπορεί να μην είναι πάντα το αγαπημένο μας είδος, αλλά μια νύχτα του Οκτώβρη, με τα φώτα σβηστά, ένα ζεστό Pumpkin Spice Latte κι ένα βιβλίο τρόμου, δεν μπορείς να με πείσεις ότι δεν ακούγεται δελεαστικό.
Ο τρόμος εξελίσσεται, αλλά η ανάγκη μας να ανακαλύψουμε το άγνωστο παραμένει η ίδια.
Είτε προτιμάς την κλασική γοτθική ατμόσφαιρα, είτε τις δαιδαλώδεις διαδρομές του ανθρώπινου νου, ο Οκτώβριος είναι η ιδανική αφορμή για να βυθιστείς σε μια τρομακτική ιστορία. Εσύ ποιο βιβλίο τρόμου θα διαλέξεις για τη νύχτα του Halloween; Γράψε μου τις προτάσεις σου στα σχόλια!
· · ─ ·✶· ─ · ·
*Σημείωση: Το άρθρο έχει ανέβει επίσης στο προσωπικό μου site, όπου μπορείς να βρεις και άλλα θέματα που ίσως σου φανούν ενδιαφέροντα, και αποτελεί προϊόν αποκλειστικά προσωπικών σκέψεων, θέσεων και απόψεων. Η ανάρτηση στο συλλογικό συγγραφικό blog OneirwnPenes δεν υπονοεί συμφωνία των υπολοίπων μελών με τα παραπάνω.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου