Γιατί επιζητούμε την αδρεναλίνη του φόβου μέσα από τις σελίδες ενός βιβλίου, ενώ στην πραγματική ζωή τον αποφεύγουμε; Καθώς πλησιάζει η πιο ατμοσφαιρική νύχτα του Οκτώβρη, τα φώτα χαμηλώνουν, οι σκιές μεγαλώνουν και η ανάγκη μας για μια σκοτεινή ιστορία γιγαντώνεται. Σε καλωσορίζω σε μια αναδρομή στις μορφές που πήρε ο τρόμος στη λογοτεχνία και στο γιατί το Halloween παραμένει η απόλυτη γιορτή των «περιέργων» αναγνωστών. Ανέκαθεν με τραβούσε το σκοτάδι στην τέχνη. Όχι πως αγνοούσα το φως, αλλά παρουσιάζεται συχνά ως λιγότερο γοητευτικό. Το σκοτάδι κρύβει μέσα του ανασφάλεια, αδρεναλίνη, το άγνωστο. Μας προκαλεί συναισθήματα τα οποία δεν θέλουμε να βιώσουμε στην καθημερινότητα και προτιμάμε να τα ανακαλύπτουμε από την ασφάλεια του καναπέ. Εκεί όπου ξέρουμε πολύ καλά πως ο τρόμος τελειώνει τη στιγμή που κλείνουμε το βιβλίο. Ή και λίγες ώρες αργότερα, ανάλογα πόσο θα μας επηρεάσει. Καθ’ όλη τη διάρκεια, ωστόσο, έχουμε πλήρη επίγνωση ότι όλο αυτό δεν είναι παρά μια φανταστική ιστορία...
Γράφει η Δαναή Ιμπραχήμ
Ξέρετε τι λένε. Δείξε μου το αγαπημένο σου λογοτεχνικό είδος, να σου πω ποιος είσαι. Α δεν το λένε; Τότε μάλλον το πιστεύω μόνο εγώ.
Πριν λίγες μέρες, αποφάσισα να έρθω πιο κοντά με τους φίλους μου στο γνωστό μέσο κοινωνικής δικτύωσης, Instagram και τους ζήτησα να διαλέξουν τα αγαπημένα τους είδη. Δημιούργησα 7 + 1 polls και εκείνοι πάτησαν ένα κουμπάκι, που όμως εμφάνισε τα εσώψυχα τους. Κάποιες απαντήσεις μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση, ενώ εξεπλάγη ευχάριστα όταν είδα πως άτομα με τα οποία δεν συνομίλησα ποτέ για βιβλία, επέλεξαν τα δικά μου αγαπημένα.
Πάμε να δούμε τα αποτελέσματα;
Το πρώτο poll καλούσε τους αναγνώστες να διαλέξουν ανάμεσα στο Young Adult και το New Adult. Η βασική διαφορά των δύο ειδών αφορά την ηλικία των πρωταγωνιστών κι άρα πραγματεύεται τα αντίστοιχα θέματα. Στην πρώτη περίπτωση, οι βασικοί χαρακτήρες είναι μεταξύ δεκάξι και το πολύ δεκαεννέα χρονών, ενώ στην δεύτερη είναι κατά κύριο λόγο άτομα στη δεκαετία των είκοσι. Επομένως, το New Adult πραγματεύεται πιο σκληρά θέματα, όπως οι εξαρτήσεις, η κακοποίηση, περιέχει έντονο υβριστικό και σεξουαλικό περιεχόμενο, ενώ οι πρωταγωνιστές έρχονται σε επαφή με τον σκληρό κόσμο κατόπιν ενηλικίωσης. Να σημειωθεί ότι το New Adult αναγνωρίστηκε μόλις το 2009, ενώ υπάρχουν πολλοί στον κόσμο της λογοτεχνίας που αρνούνται να το αναγνωρίσουν ως επίσημο είδος. Και τα δυο φυσικά περιλαμβάνουν διάφορα είδη, όπως φαντασία, ρομάντζο, κοινωνικό. Το πιο γνωστό New Adult της σύγχρονης εποχής θεωρείται το Ninth House της Leigh Bardugo, όπως επισημαίνει και η αγαπητή Βικτώρια (ms_victoriousss). Το Young Adult πάλι, έχει μεγάλη απήχηση στο αναγνωστικό κοινό εδώ και χρόνια και η αγαπητή Αλεξάνδρα (alexandra_nms) προτείνει στο κοινό μας το Winterwood της Shea Ernshaw.
Ποια ήταν λοιπόν η απάντηση του κοινού γι’ αυτά τα είδη;
24 άτομα επέλεξαν το New Adult και 35 το Young Adult.
Το δεύτερο poll θεώρησα ότι θα δυσκολέψει αρκετό κόσμο διότι τα είδη είναι κάπως παρεμφερή. Το Dark Fantasy, που ήταν και η πρώτη επιλογή, κατάφερε να συλλέξει 51 ψήφους, ενώ ο Τρόμος μόλις 17. Ουσιαστικά, τα είδη χωρίζει μια πολύ λεπτή γραμμή, η οποία εύκολα ξεπερνιέται. Τα βιβλία που υπόκεινται στο Dark Fantasy είναι κατά κύριο λόγο παραφυσικά με έντονο το χθόνιο στοιχείο. Σε αυτή την κατηγορία, η Βικτώρια μας προτείνει το Wicked like a wildfire της Lana Popovic και το The wicked deep της Shea Ernhaw. Η Αλεξάνδρα πάλι, επέλεξε τον τρόμο και μας προτείνει τον Δρ Ύπνο του Stephen King.
Στο τρίτο poll οι φίλοι κλήθηκαν να διαλέξουν ανάμεσα στο Contemporary Romance και το Ερωτικό Φάντασυ. Η διαφορά όπως θα καταλάβατε έγκειται στο ότι η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει βιβλία φαντασίας. Η πρώτη είναι τα γνωστά ερωτικά μυθιστορήματα, όπως αναγνωρίζονται στα ελληνικά, αλλά θα μου επιτρέψετε να χρησιμοποιώ την αγγλική ορολογία για έναν βασικό λόγο. Οι ιστορίες αυτές δεν περιλαμβάνουν μόνο τολμηρές ερωτικές σκηνές που απουσιάζουν από τα παραδοσιακά ρομάντζα. Οι συγγραφείς των συγκεκριμένων βιβλίων παρουσιάζουν τις σύγχρονες σχέσεις με όλες τις δυσκολίες τους και αρκετή δόση ρεαλισμού. Επομένως, δεν είναι τα γλυκά παραμυθάκια που θα μας κάνουν να πιστέψουμε στην αιώνια αγάπη, αλλά μια μνεία σε ανθρώπους με τους οποίους μπορούμε να ταυτιστούμε. Για το λόγο αυτό, το Contemporary Romance κέρδισε 32 ψήφους και η Βικτώρια μας προτείνει αυτή την φορά το To all the boys I’ve loved before της Jenny Han. Και το Ερωτικό Φάντασυ όμως είχε αρκετή επιτυχία αφού επίσης έλαβε 32 ψήφους. Σε αυτή την κατηγορία αφήστε εμένα να σας προτείνω την σειρά Georgina Kincaid της Richelle Mead.
Στο επόμενο poll ένιωσα λιγότερο περίεργη, διότι έβαλα τους φίλους μου να επιλέξουν ανάμεσα στο είδος του Crime και του Μυστηρίου και κέρδισε το Μυστήριο με 45 ψήφους, έναντι 21. Ποτέ δεν ενθουσιαζόμουν εύκολα με τα αστυνομικά βιβλία και όλες εκείνες τις ιστορίες εξιχνίασης κάποιου εγκλήματος. Συνήθως περιστοιχιζόμουν από άτομα που τα λάτρευαν, με αποτέλεσμα να νιώθω μειονεκτικά. Ήρθε όμως αυτό το poll και κάπως ηρέμησα. Βέβαια, πρέπει να υπογραμμίσουμε το γεγονός ότι πρόκειται για δυο είδη που κατά βάση συγχέονται και ένα αστυνομικό μυθιστόρημα τείνει να είναι σχεδόν πάντα και μυστηρίου. Σε αυτές τις κατηγορίες η Βικτώρια μιας προτείνει τα All your twisted secrets, της Diana Urban και το Truly devious της Maureen Johnson.
Η επόμενη ψηφοφορία έβγαλε νικητή το High Fantasy με 52 ψήφους, ενώ το Low Fantasy μάζεψε μόλις και τα μετά βίας 18. Είναι προφανές ότι ο κόσμος προτιμάει ιστορίες σε τελείως φανταστικούς κόσμους, όπως το Guardians of the Auras της αγαπητής Βικτώριας (Victoria Moschou). Για τη δεύτερη κατηγορία, η Αλεξάνδρα έχει να προτείνει τους Διαδόχους της Μαρίας Μουστοπούλου.
Το έκτο poll έβγαλε επίσης ένα αρκετά αναμενόμενο αποτέλεσμα. Όλοι θυμόμαστε το vampire sensation που προκάλεσε η σειρά Λυκόφως της Stephanie Mayer. Και όπως φάνηκε, οι χλωμοί φίλοι με τα κοφτερά δόντια εξακολουθούν να έχουν ξεχωριστή θέση στην καρδιά μας, αφού τα βιβλία με βρικόλακες κέρδισαν 44 ψήφους και τα βιβλία με λυκανθρώπους 27. Σε αυτές τις κατηγορίες θα σας προτείνω εγώ αγαπημένα έργα, όπως την σειρά Vampire academy της Richelle Mead, όπου θα συναντήσετε την σλαβική λαογραφία στα καλύτερη της και την σειρά Ρίγος της Maggie Stiefvater.
Το επόμενο poll δυσκόλεψε αρκετά τους αναγνώστες, με αποτέλεσμα να μου στείλουν μηνύματα απόγνωσης. Για αρκετή ώρα το είδος της Δυστοπίας ισοβαθμούσε με την Επιστημονική Φαντασία και στο τέλος κέρδισε η δεύτερη με μόλις ένα ψήφο διαφορά (32 έναντι 31). Και αυτά τα δυο είδη μπορούν πολλές φορές να συνυπάρξουν σε ένα βιβλίο, αφού η δυστοπία παρουσιάζει έναν μελλοντικό κόσμο αρκετά διαφορετικό από αυτό που γνωρίζουμε τώρα. Σε αυτό το poll η Αλεξάνδρας μας προτείνει την τριλογία Κόκκινη Ανατολή του Pierce Brown, ενώ επιτρέψτε μου να αναφέρω κι εγώ τη συγκλονιστική Πέμπτη Εποχή της N.K Jemisin.
Το όγδοο και τελευταίο poll δεν αφορούσε άμεσα λογοτεχνικά είδη, διότι έβαλα τους αναγνώστες να επιλέξουν ανάμεσα σε δυο τιτάνες του τρόμου, τον H.P. Lovecraft και τον Stephen King. Δεν μου έκανε καθόλου εντύπωση το γεγονός ότι ο King επιλέχθηκε από 33 άτομα και ο Lovecraft από 25. Ήταν αναμενόμενο να υπερισχύσει ένας σύγχρονος μας που καταφέρνει καθημερινά να κερδίζει λίγη από την προσοχή μας. Αξίζει όμως οι νέοι αναγνώστες και εν δυνάμει συγγραφείς να δώσουν μέρος του πολύτιμου χρόνου τους στον πατέρα του κοσμικού τρόμου, Lovecraft, διότι κατάφερε κάτι ανήκουστο για συγγραφέα του 20ου αιώνα: δημιούργησε τη δική του λαογραφία. Ποιος δεν έχει ακούσει για τον φοβερό και τρομερό Κθούλου, για την μαύρη αίγα με τα χίλια νεογνά, για τον θρυλικό Άραβα που συνέθεσε ένα από τα πιο γνωστά βιβλία μαύρης μαγείας, το Νεκρονομικόν; Για μένα και οι δυο είναι ισάξια σημαντικοί αντιπρόσωποι της λογοτεχνίας τρόμου. Από τον Stephen King, λοιπόν, σας προτείνω τις Ωραίες Κοιμωμένες (βιβλίο που συνέθεσε μαζί με τον γιο του, Owen) και από τον Lovecraft… τα άπαντα!
Μάλιστα!
ΑπάντησηΔιαγραφήΈχω να πω και να γράψω τόσα πολλά για αυτό το θέμα που ειλικρινά αυτή τη στιγμή δεν μπορώ να στοιχειοθετήσω κάτι συγκροτημένο εδώ στο σχόλιό μου.
Οφείλω να δώσω εύσημα στη δουλειά σου αυτή Δανάη καθώς είναι πολύ μεθοδική, λεπτομερής, κρύβει ένα τεράστιο μεράκι πίσω της και την αγάπη σου στη συγγραφή και στην φιλολογία.
Ομολογώ ότι όλοι αυτοί οι όροι φαντάζουν λίγο ξενικοί για μένα. Θέλω να πω ότι δεν είμαι επ ουδενί εξοικειωμένος μαζί τους, τόσο ως ορολογία τόσο ως είδη.
Βέβαια πάρα πολλά από αυτά τα είδη που αναφέρεις, έχουν τη δική τους επιρροή πάνω μου αλλά και αρκετά ακόμα που δεν συμπεριλαμβάνονται στις κατηγορίες αυτές.
Όντας πολύ κλασικός στις φιλολογικές προσεγγίσεις θα πω ότι το αγαπημένο μου αστυνομικό μυθιστόρημα έχει πολλές κατηγορίες που δεν αναφέρονται στην ανάλυση αυτή, (χωρίς φυσικά αυτό να θεωρείται μομφή).
Τέλος, εδώ θέλω να σταθώ. Βλέπω κάτι που τραβά έντονα την προσοχή μου.
Κυρίως το νεανικό κοινό έχει μεγάλη ροπή στην κατηγορία high fantasy, μυθικών κόσμων κλπ. Να ρωτήσω το εξής:
Έχουμε μια γραμματεία στη φιλολογία μας που δεν συγκρίνεται με τίποτα στην ιστορία. Και αποτελεί την ελληνική μυθολογία-ιστορία. Προφανώς το νεανικό και όχι μόνο κοινό, αγνοεί παντελώς το θησαυρό αυτής της φιλολογίας, άλλως δεν εξηγείται το ότι συστηματικά αγνοείται. Βέβαια, το να διαβάσει κανείς Ησίοδο, Παυσανία, Όμηρο, Διόδωρο, αρχαίους τραγικούς, ως ανάγνωσμα και όχι ως εξ επιβολής μελέτη, δεν συνηθίζεται.
Βλέποντας μεγάλα στούντιο του Χόλιγουντ να σκίζουν την ελληνική μυθολογία για να κάνουν ταινίες με καρικατούρες κόμικ, με πιάνει μια θλίψη καθώς θεωρώ όνειρο τη δημιουργία μιας φιλολογικής σχολής που θα γράψει σύγχρονο μυθιστόρημα πάνω στην ελληνική μυθολογία (στα πρότυπα του Τόλκιν). Σε αυτό το κομμάτι θέλω να συνεισφέρω με την τρέλα μου.
Δανάη σε ευχαριστώ για το θέμα σου. Εξαιρετικό. Είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε.
Γιάννη μου καλησπέρα. Όσον αφορά το πρώτο σκέλος των παρατηρήσεων σου έχω να πω πως σαφέστατα το κάθε είδος έχει υποκατηγορίες και δεκάδες, αλλά δεν γινόταν να κάνω τόσες ερωτήσεις σε μια μέρα. Διάλεξα τα πιο τρανταχτά είδη και άφησα τις υποκατηγορίες για άλλη φορά.
ΔιαγραφήΌσον αφορά το high fantasy, τα βιβλία δεν απευθύνονται σε μία μόνο μυθολογία. Πολλά βιβλία έχουν μίξη, ενώ άλλα δεν ασχολούνται τόσο με αυτό το θέμα, όσο με πιο νεωτερικού χαρακτήρα θέματα, όπως τσίρκο ή είναι βγαλμένα από κόσμους παιχνιδιών. Δεν είμαι σε θέση να αναλύσω περισσότερο τον προβληματισμό σου, καθώς προσωπικά προτιμώ το low fantasy και κάποιες υποκατηγορίες.
Πολύ ωραία η ανάλυση σου, Δανάη και ενδιαφέρουσα ψηφοφορία. Εγω, εκτός από τα άπαντα του Lovecraft θα έβαζα και τα άπαντα του King. :)
ΑπάντησηΔιαγραφήΔεν αμφέβαλε κανείς για τις προτάσεις σου. Χαχαχαχα
Διαγραφή